IBPB-2-2/4511-293/16/AK | Interpretacja indywidualna

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach,
Skutki podatkowe otrzymania spłaty w związku z działem spadku w kwocie odpowiadającej wartości rynkowej udziału w spadku.

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.) oraz § 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. poz. 643) – Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z 29 lutego 2016 r. (data otrzymania 1 marca 2016 r.), uzupełnionym 20 maja 2016 r., o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania spłaty w związku z działem spadku – jest prawidłowe.

UZASADNIENIE

W dniu 1 marca 2016 r. otrzymano ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania spłaty w związku z działem spadku.

W związku ze stwierdzonymi brakami formalnymi, pismem z 6 maja 2016 r. wezwano Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku. Uzupełnienia dokonano 20 maja 2016 r.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca jest osobą fizyczną nie prowadzącą działalności gospodarczej. Zgodnie z postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku Wnioskodawca nabył w 2015 r. po śmierci matki 1/2 udziału w spadku obejmującym lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość (dalej jako „Lokal”). Oprócz Wnioskodawcy spadek został nabyty przez jego brata (również w udziale 1/2). W lutym 2016 r. Wnioskodawca razem z bratem zawarli w formie aktu notarialnego umowę o dział spadku, na podstawie którego jego brat otrzymał nabyty przez Wnioskodawcę w drodze dziedziczenia udział w Lokalu, natomiast Wnioskodawca otrzymał z tego tytułu spłatę. Tym samym Lokal w całości stał się własnością brata Wnioskodawcy.

W uzupełnieniu wniosku wskazano, że:

  • matka Wnioskodawcy zmarła 11 lipca 2015 r.,
  • otrzymana przez Wnioskodawcę spłata odpowiadała wartości rynkowej udziału 1/2 w Lokalu.
W związku z powyższym stanem faktycznym zadano następujące pytanie.

Czy otrzymana przez Wnioskodawcę spłata w zamian za udział w Lokalu powoduje powstanie przychodu i obowiązek zapłaty z tego tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych...

Zdaniem Wnioskodawcy, otrzymana przez niego spłata za udział w Lokalu nie powoduje po jego stronie powstania przychodu i obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Jak stanowi art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – źródłem przychodu jest m.in. odpłatne zbycie nieruchomości jeżeli zbycie to nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie nieruchomości.

Równocześnie – na gruncie przepisów art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.) – spadkobiercy z chwilą śmierci spadkodawcy nabywają składniki wchodzące w skład masy spadkowej. Przy czym konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom następuje dopiero po dokonaniu działu spadku.

W ramach działu spadku dopuszczalnym jest ustalenie spłat przez jednego ze spadkobierców na rzecz pozostałych w zamian za zniesienie współwłasności w nieruchomości. Spłata stanowi więc ekwiwalent pieniężny mający wypełnić wartość udziału w spadku spadkobiercy otrzymującego spłatę.

Uwzględniając powyższe wyjaśnienia, w ocenie Wnioskodawcy należy uznać, że otrzymana przez niego spłata w wysokości odpowiadającej udziałowi w Lokalu jest ekwiwalentem posiadanego przez niego udziału w spadku. Tym samym po stronie Wnioskodawcy z tytułu otrzymanej spłaty nie powstał przychód ani obowiązek zapłaty podatku dochodowego z tytułu otrzymania spłaty. W konsekwencji nie zachodzi również konieczność złożenia deklaracji PIT-39 z tego tytułu.

Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w interpretacjach wydawanych m.in. przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach przykładowo:

  • interpretacja z 29 maja 2015 r., sygn. IBPBII/2/4511-283/15/MM,
  • interpretacja z 10 czerwca 2015 r., sygn. IBPBII/2/4511-32/15/MW.
W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) – podlegającym opodatkowaniu źródłem przychodu jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

  1. nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
  2. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
  3. prawa wieczystego użytkowania gruntów

- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy formułuje generalną zasadę, że odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego. Przy czym pod pojęciem „odpłatnego zbycia” należy rozumieć każde zdarzenie i każdą czynność prawną, w wyniku których dochodzi do przeniesienia prawa własności nieruchomości lub praw (udziału w nich) za wynagrodzeniem.

Zatem w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości (udziału w nieruchomości) decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma moment i forma jej nabycia.

Przepisy prawa w sposób jednoznaczny określają moment i podstawę nabycia nieruchomości (udziału w nieruchomości). Zgodnie z art. 924 i 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.) – spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej. Z kolei akt poświadczenia dziedziczenia albo postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku potwierdzają jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia. Tak więc dniem nabycia spadku przez Wnioskodawcę jest data śmierci matki, a więc 11 lipca 2015 r.

W myśl art. 1035 Kodeksu cywilnego – jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.

W wyniku działu spadku prawa majątkowe objęte spadkiem przyznane poszczególnym spadkobiercom stosownie do wielkości ich udziałów, przechodzą na nich. Ustaje więc wspólność majątku spadkowego. Umowa o dział spadku lub prawomocne orzeczenie sądowe o dziale spadku stanowią tytuł własności rzeczy, które w dziale przypadły poszczególnym spadkobiercom na wyłączną własność lub współwłasność. Tak więc na skutek działu spadku następuje „konkretyzacja” składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom.

Z chwilą działu spadku jedni spadkobiercy tracą własność udziałów nabytych przez siebie w spadku, a własność tę dopiero z tą chwilą nabywają inni spadkobiercy. Dział spadku może nastąpić za odpłatnością w formie spłaty na rzecz pozostałych współwłaścicieli (współwłaściciela) lub nieodpłatnie bez żadnych spłat.

Tym samym dział spadku, w wyniku którego jeden spadkobierca przenosi własność swojego udziału w nieruchomości na rzecz innego spadkobiercy w zamian za spłatę stanowi co do zasady formę odpłatnego zbycia udziału w nieruchomości objętą dyspozycją art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że w spadku po zmarłej 11 lipca 2015 r. matce, Wnioskodawca oraz jego brat nabyli udziały po 1/2 w lokalu mieszkalnym. Następnie dokonano działu spadku w ten sposób, że brat Wnioskodawcy nabył udział 1/2 w ww. lokalu mieszkalnym należący do Wnioskodawcy w zamian za spłatę w kwocie odpowiadającej wartości rynkowej tego udziału, tym samym brat Wnioskodawcy stał się wyłącznym właścicielem ww. lokalu mieszkalnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, że jeżeli rzeczywiście otrzymana przez Wnioskodawcę od brata kwota tytułem spłaty jego udziału w lokalu mieszkalnym wynoszącego 1/2 nie przekroczyła wartości rynkowej udziału Wnioskodawcy w tym lokalu (była ekwiwalentna do posiadanego udziału w tym lokalu), to otrzymanie tej kwoty nie spowodowało powstania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Istotne znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że spłata odpowiadała wartości rynkowej udziału 1/2 w lokalu mieszkalnym, tym samym nie przekroczyła wartości przysługującego Wnioskodawcy udziału spadkowego w tym lokalu, a czynność prawna (dział spadku) została dokonana wyłącznie między spadkobiercami. W konsekwencji na Wnioskodawcy nie będzie ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu otrzymania spłaty w zamian za udział w ww. lokalu mieszkalnym nabyty w spadku po matce. Wnioskodawca nie będzie również zobowiązany do złożenia deklaracji PIT-39 z tego tytułu.

Zatem stanowisko Wnioskodawcy uznano za prawidłowe.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie – w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.