IPTPB1/415-703/14-2/MM | Interpretacja indywidualna

Czy wynagrodzenie adwokata wykonującego zawód w ramach kancelarii adwokackiej, osiągającego przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej (PKD 69.10.Z.), w zamian za świadczenie pomocy prawnej z urzędu, powinno stanowić źródło przychodu z tytułu działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pkt 6 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), czy też powinno być rozpoznane jako źródło przychodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych)?
IPTPB1/415-703/14-2/MMinterpretacja indywidualna
  1. adwokat
  2. działalność wykonywana osobiście
  3. obrona z urzędu
  4. pomoc prawna
  1. Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) -> Źródła przychodów -> Przychody z działalności wykonywanej osobiście

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 1 grudnia 2014 r. (data wpływu 4 grudnia 2014 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie kwalifikacji do źródła przychodów wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez kuratora z urzędu – jest prawidłowe.

UZASADNIENIE

W dniu 4 grudnia 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawczyni wykonuje zawód adwokata w ramach Kancelarii Adwokackiej oraz jest jednocześnie podatnikiem wykonującym jednoosobowo pozarolniczą działalność gospodarczą, zaś wyłącznym przedmiotem tej działalności jest działalność prawnicza (PKD 69.10.Z.).

W ramach przynależności do samorządu zawodowego adwokatów, na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r., poz. 635, z późn. zm.), jest zobowiązana do świadczenia pomocy prawnej na rzecz osób, którym sąd przyznaje pomoc prawną z urzędu.

Sąd Rejonowy ... powołał z urzędu Wnioskodawczynię do pełnienia funkcji kuratora w procesie. Po zakończeniu postępowania sądowego, w postanowieniu kończącym postępowanie, Sąd zasądził na Jej rzecz wynagrodzenie w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).

Zgodnie zaś z § 2 pkt 3 ww. rozporządzenia, sąd zobowiązany jest podwyższyć zasądzaną opłatę o podatek od towarów i usług.

Na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu, Wnioskodawczyni wystawiła w dniu 1 września 2014 r., dla Sądu, jako Kancelaria Adwokacka, fakturę VAT.

Wynagrodzenie wykazane na fakturze, zgodnie z ogólną interpretacją Ministra Finansów z dnia 21 listopada 2013 r., Nr DD3/033/181/CRS/13/RD-90955/13 (Dz. Urz. MF z 2013 r., poz. 42), zostało zaliczone przez Wnioskodawczynię jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej.

W listopadzie 2014 r. Sąd Rejonowy ... wypłacił wynagrodzenie wynikające z tejże faktury, pomniejszając je ponownie o zaliczkę na podatek dochodowy.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

Czy wynagrodzenie adwokata wykonującego zawód w ramach Kancelarii Adwokackiej, osiągającego przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej (PKD 69.10.Z.), w zamian za świadczenie pomocy prawnej z urzędu, powinno stanowić źródło przychodu z tytułu działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pkt 6 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), czy też powinno być rozpoznane jako źródło przychodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych)...

Zdaniem Wnioskodawczyni, wynagrodzenie adwokata powołanego przez sąd z urzędu do pełnienia funkcji kuratora w procesie powinno zostać potraktowane, jako przychód z tytułu pozarolniczej działalność gospodarczej.

Za powyższym stanowiskiem przemawia okoliczność, że świadczona pomoc z urzędu mieści się w zakresie prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej, wynikającej z definicji art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również zawiera się w podstawowej formule wykonywania zawodu adwokata. Ponadto, w przypadku świadczenia pomocy prawnej z urzędu, adwokat nie działa na zlecenie sądu, lecz wyłącznie w wykonywaniu ustawowego obowiązku korporacyjnego.

W konsekwencji należy przyjąć, że w niniejszym przypadku nie może być mowy o zastosowaniu regulacji przepisu art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaś osiągnięty przychód z tytułu świadczonej pomocy prawnej z urzędu powinien zostać potraktowany wyłącznie jako źródło przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej. Stąd, pobieranie zaliczki na podatek dochodowy przez sąd wypłacający wynagrodzenie, powinno zostać potraktowane jako bezprawne.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), odrębnymi źródłami przychodów są m.in.:

  • działalność wykonywana osobiście (pkt 2),
  • pozarolnicza działalność gospodarcza (pkt 3).

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera w art. 5a pkt 6 własną definicję pozarolniczej działalności gospodarczej. W myśl tejże definicji, ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej oznacza to działalność zarobkową:

  1. wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,
  2. polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,
  3. polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych
    - prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

W przytoczonej definicji działalności gospodarczej ustawa o podatku dochodowego od osób fizycznych wylicza pod literami a)-c) różnego rodzaje aktywności uznawane za działalność gospodarczą. Jest to wyliczenie wyczerpujące, a nie przykładowe.

Zarobkowy charakter działalności oznacza, że działalność ta jest nastawiona na osiągnięcie zysku, dochodu, co odróżnia ją od działalności społecznej. Zorganizowany sposób działania w obrocie gospodarczym to prowadzenie tej działalności w sposób metodyczny, zaplanowany, systematyczny, uporządkowany. O zorganizowanym charakterze działalności zarobkowej może świadczyć ponadto wyodrębnienie istnienia pewnych składników materialnych i niematerialnych służących prowadzeniu tej działalności, czy też przyjęcie przez ten podmiot określonej formy organizacyjno-prawnej i dopełnienie wymogu rejestracji w ewidencji działalności gospodarczej, choć tych okoliczności nie należy uważać za element decydujący o zorganizowanym charakterze prowadzonych działań. Wykonywanie działań w sposób ciągły to prowadzenie jej w sposób stały, nie okazjonalny. Ciągłość działania wiąże się z jej planowanym charakterem i realizacja poszczególnych zamierzeń. Działanie we własnym imieniu oznacza, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą występuje jako podmiot niezależny prawnie od innych podmiotów, a podejmowane przez niego czynności rodzą bezpośrednio dla niego określone prawa i obowiązki.

Z kolei w myśl art. 5b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

  1. odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności;
  2. są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności;
  3. wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, należy uznać, że w przypadku, gdy działalność spełnia warunki wskazane w art. 5a pkt 6 ustawy, a nie spełnia warunków określonych w art. 5b ustawy, to przychody osiągnięte z tytułu określonej działalności stanowią przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zaliczenie przychodów do prawidłowej kategorii przychodów wymaga kompleksowego ujęcia szeregu unormowań rzutujących na właściwą kwalifikację podatkową tych przychodów. Przede wszystkim uwzględnić należy korporacyjne regulacje w zakresie form zawodowego działania adwokatów.

Świadczenie pomocy prawnej z urzędu regulują przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101, z późn. zm.), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r., poz. 635, z późn. zm.).

Z artykułu 4 ustawy Prawo o adwokaturze wynika, że zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Zaś z treści art. 4a wynika, że adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej, w zespole adwokackim oraz w spółce: cywilnej lub jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej.

Powyżej wskazane formy są środkami pomocniczymi do prowadzenia działalności polegającej na świadczeniu pomocy prawnej. Jednakże adwokaci są ograniczeni w wyborze formy prawnej prowadzenia działalności zawodowej.

Ponadto adwokaci są zobowiązani do świadczenia z urzędu pomocy prawnej. Wynika to z treści art. 21 ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym adwokat świadczy pomoc prawną z urzędu w okręgu sądu rejonowego, w którym wyznaczył swoją siedzibę zawodową.

W przypadku adwokatów, kwestie wypłaty kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1 ww. rozporządzenia).

O wyznaczenie adwokata sąd zwraca się do właściwej władzy korporacji zawodowej (okręgowej rady adwokackiej), a w sprawach karnych obrońcę z urzędu wyznacza prezes sądu właściwego do rozpatrzenia sprawy.

Umocowanie do świadczenia pomocy prawnej z urzędu obliguje adwokata (kuratora) do podejmowania stosownych czynności procesowych na rzecz strony (oskarżonego), dla której został ustanowiony adwokatem (kuratorem) z urzędu i jednocześnie stanowi zobowiązanie Skarbu Państwa do wypłaty ustanowionemu w tym trybie wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej.

Zawodowa działalność adwokata w formach określonych powyżej, jest bowiem ściśle związana z kwalifikacjami zawodowymi tych osób (profesjonalny charakter działalności). Ponadto cechuje się ciągłością (powtarzalność podejmowanych działań) oraz zorganizowaniem i podporządkowaniem regułom rynku, jako realizowana w obrocie gospodarczym, w celu uzyskania zysku.

Mająca zatem te przymioty zawodowa działalność adwokata spełnia kryteria uznania jej za działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5a pkt 6 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

O kwalifikacji określonej działalności, w aspekcie podatku dochodowego, decyduje zasadniczo jej przedmiot oraz sposób funkcjonowania w obrocie prawnym, a nie podstawa jej realizacji, czyli tryb ustanowienia pełnomocnictwa.

Kwalifikacji jako przychodu z działalności gospodarczej wynagrodzenia kuratora ustanowionego z urzędu, którego działalność zawodowa ma charakter działalności gospodarczej, nie sprzeciwia się także okoliczność, że wynagrodzenie to nie ma charakteru umownego, gdyż sposób określenia i zapłaty wynagrodzenia nie ma jakiegokolwiek wpływu na klasyfikację przychodu w podatku dochodowym, dla którego kryterium istotnym jest przedmiot, z którego przychód ten jest uzyskiwany oraz – w przypadku działalności gospodarczej – sposób jego pozyskiwania, wskazany w art. 5a pkt 6 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (we własnym imieniu oraz zorganizowany i ciągły) oraz niewystępowanie przesłanek negatywnych określonych w art. 5b ust. 1 tej ustawy.

Wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez kuratora ustanowionego z urzędu, zależy od formy prawnej wykonywania przez niego zawodu. W przypadku, gdy pomoc prawną z urzędu kurator wykonuje prowadząc działalność zawodową w formie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wówczas przychód z tego tytułu należy kwalifikować do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawczyni wykonuje zawód adwokata w ramach Kancelarii Adwokackiej. Jako adwokat została powołana przez Sąd Rejonowy do pełnienia funkcji kuratora w procesie. Po zakończeniu postępowania sądowego, Sąd zasądził na Jej rzecz wynagrodzenie za czynności adwokackie. W listopadzie 2014 r. Sąd wypłacił wynagrodzenie, pomniejszając je o zaliczkę na podatek dochodowy.

Podsumowując, mając na uwadze powołane regulacje prawne oraz zaprezentowany stan faktyczny stwierdzić należy, że Wnioskodawczyni wykonuje działalność zawodową w formie organizacyjnej, w ramach której osiąga dochody kwalifikowane do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu należy zaliczyć do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej i opodatkować na zasadach właściwych dla tego źródła przychodów.

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dniu zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, ul. Piotrkowska 135, 90-434 Łódź, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Łodzi, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Piotrkowie Trybunalskim, ul. Wronia 65, 97-300 Piotrków Trybunalski.

Dodatkowe interpretacje podatkowe i orzeczenia

© 2011-2016 Interpretacje.org
StrukturaWybrane zagadnieniaSerwis
Działy przedmiotowe
Komentarze podatkowe
Najnowsze interpretacje
Aport
Gmina
Koszty uzyskania przychodów
Najem
Nieruchomości
Obowiązek podatkowy
Odszkodowania
Pracownik
Prawo do odliczenia
Projekt
Przedsiębiorstwa
Przychód
Różnice kursowe
Sprzedaż
Stawki podatku
Świadczenie usług
Udział
Zwolnienia przedmiotowe
Aktualności
Informacje o serwisie
Kanały RSS
Reklama w serwisie
Serwis zawiera interpretacje podatkowe publikowane przez Ministerstwo Finansów, na które składają się: interpretacje indywidualne oraz interpretacje ogólne wydane na podstawie art. 14a oraz art. 14b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), jak również informacje o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego (interpretacje podatkowe wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 lipca 2007 r.), a także wybrane orzeczenia dotyczące problematyki podatkowej.