IBPB-1-2/4510-262/15/KP | Interpretacja indywidualna

Skutki podatkowi związane z otrzymaniem odszkodowania z tytułu nieuregulowania należności za sprzedane towary lub usługi
IBPB-1-2/4510-262/15/KPinterpretacja indywidualna
  1. odszkodowania
  2. sprzedaż towarów
  3. zapłata
  4. świadczenie usług
  1. Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) -> Koszty uzyskania przychodów
  2. Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) -> Przychody

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613) oraz § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. z 2015 r., poz. 643), Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z 13 lipca 2015 r. (data wpływu do tut. Biura 17 lipca 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie skutków podatkowych związanych z otrzymaniem odszkodowania z tytułu nieuregulowania należności za sprzedane towary lub usługi - jest nieprawidłowe.

UZASADNIENIE

W dniu 17 lipca 2015 r, wpłynął do tut. Biura wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie skutków podatkowych związanych z otrzymaniem odszkodowania z tytułu nieuregulowania należności za sprzedane towary lub usługi.

We wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca, w celu zabezpieczenia spłaty należności z tytułu dostaw towarów i świadczenia usług, 4 listopada 2009 r, zawarł z firmą ubezpieczeniową (dalej: „Korporacja”), umowę na czas nieokreślny, której przedmiotem jest polisa obrotowa, (dalej zwana: „polisą”). Jest to umowa niezależna od umów sprzedaży towarów i usług, a kontrahenci Wnioskodawcy nie są jej stronami. Do umowy ubezpieczenia mają zastosowanie postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia krótkoterminowych należności eksportowych i krajowych (OP) z lutego 2008 r., (zwane dalej: „Ogólnymi warunkami”). Szczegółowe zasady ustalenia wysokości składak, odszkodowania, warunków wypłaty odszkodowania i obowiązki stron określone zostały w polisie oraz odnoszących się do niej 8 aneksach, a także w Ogólnych warunkach. Poniżej zostaną przytoczone wybrane jednostki redakcyjne polisy i Ogólnych warunków, które w ocenie Wnioskodawcy są istotne z punktu widzenia zadanego pytania.

Zgodnie z § 2 polisy, ubezpieczeniem objęte są należności pieniężne z tytułu kontraktów na dostawę:

  1. towarów branży przemysłowej obejmującej: surowce energetyczne i paliwa, tworzywa sztuczne i surowce do przetwórstwa tworzyw, farby i lakiery, stal, metale kolorowe, wyroby metalowe i wyroby z metali kolorowych, kable i przewody elektryczne, węże i przewody ciśnieniowe, hydraulika sterownicza, rury poliestrowe, folie i tkaniny górnicze, maszyny i urządzenia przemysłowe oraz podzespoły do ich produkcji, elementy tras transportu podziemnego i naziemnego, drewno i materiały budowlane, papier, surowce do produkcji opakowań, opakowania, sprzęt ochrony osobistej;
  2. należności z tytułu kontraktów na dostawy towarów z branży spożywczej obejmującej dystrybucję mięs i wędlin, mrożonych owoców i warzyw, napojów alkoholowych i bezalkoholowych, pozostałej żywności;
  3. należności z tytułu wykonywania usług: instalacji, naprawy i serwisu maszyn i urządzeń przemysłowych, organizacji transportu i spedycji, wynajmu i dzierżawy maszyn i urządzeń oraz
  4. należności z tytułu sprzedaży środków trwałych obejmujących: maszyny i urządzenia, urządzenia techniczne, środki transportu, narzędzia, przyrządy, wyposażenie, przysługujące Ubezpieczającemu (Wnioskodawcy) od dłużników zagranicznych i krajowych, dla których Korporacja przyznała limity kredytowe.

Zgodnie z § 18 ust. 3 Ogólnych warunków, w związku z § 7 ust. 1 polisy, maksymalna kwota wypłaconych przez Korporację odszkodowań za okres rozliczeniowy nie może przekroczyć wielokrotności zapłaconych składek należnych za ten okres rozliczeniowy.

Wielokrotność składek wynosi 40 (§ 18 ust. 4 Ogólnych warunków w związku z § 7 ust. 2 polisy). W myśl § 10 ust. 1 polisy udział własny Ubezpieczającego, o którym mowa w § 5 Ogólnych warunków, wynosi 10 % kwoty każdego uznanego przez Korporację roszczenia.

W przypadku krajowego dłużnika nienazwanego, zdefiniowanego w § 9 ust. 4 polisy, udział Ubezpieczonego w szkodzie wynosi 20 % (§ 9 ust. 4 pkt 4 polisy).

Zgodnie z § 2 ust. 1 Ogólnych warunków, ochrona ubezpieczeniowa obejmuje całkowitą lub częściową utratę należności Ubezpieczającego jeżeli utrata ta jest następstwem zdarzeń określonych jako ryzyko handlowe. W przypadku sprzedaży eksportowej ochrona ubezpieczeniowa obejmuje również zdarzenia określone jako ryzyko polityczne.

W § 19 Ogólnych warunków, zatytułowanym „subrogacja” ustalono, że:

  1. Z chwilą zapłaty odszkodowania przechodzą na Korporację do wysokości wypłaconego odszkodowania wszelkie należności i prawa przysługujące Ubezpieczającemu od dłużnika, jego poręczycieli i osób trzecich, z tytułu utraty należności, za która wypłacono odszkodowanie.
  2. Ubezpieczający po otrzymaniu całości lub części odszkodowania, zobowiązany jest dokonać w terminie i formie określonej przez Korporację, przelewu praw, o których mowa w ust. 1.
  3. Ubezpieczający zobowiązany jest dostarczyć Korporacji wszelkie informacje i dokumenty oraz dokonać czynności niezbędnych w celu skutecznego dochodzenia praw przez Korporację.
  4. W odniesieniu do części praw Ubezpieczającego (należności) nie objętych zakresem wypłaconego przez Korporacje odszkodowania, do praw Korporacji stosuje się odpowiednio § 14 ust. 6. Podsumowując należałoby stwierdzić, że na podstawie zawartej umowy z Korporacją, Wnioskodawca w zakresie uzyskanej ochrony ubezpieczeniowej, w przypadku gdy kontrahent krajowy lub zagraniczny nie dokonuje zapłaty za nabyte towary lub usługi, może uzyskać od Korporacji zapłatę odszkodowania w wysokości odpowiadającej całości lub części należności za sprzedane towary lub świadczone usługi łącznie z podatkiem od towarów i usług. Z dniem zapłaty odszkodowania na Korporację przechodzą, do wysokości wypłaconego odszkodowania, wszelkie należności i prawa przysługujące ubezpieczającemu od dłużnika, jego poręczycieli i osób trzecich, z tytułu utraty należności za którą wypłacono odszkodowanie, zwane dalej wierzytelnościami.

Z tytułu realizacji transakcji, których dotyczą należności podlegające ochronie ubezpieczeniowej, Wnioskodawca rozpoznaje przychód należny w rozumieniu art. 12 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, tj. momencie wydania towaru lub wykonania usługi, nie później niż z chwilą wystawienia faktury albo uregulowania należności. Po otrzymaniu odszkodowania jest ono rozpoznawane jako przychód podlegający opodatkowaniem podatkiem dochodowym od osób prawnych. Jednocześnie Wnioskodawca zalicza do kosztów uzyskania przychodu kwotę brutto w wysokości odpowiadającej kwocie (odszkodowania) wierzytelności przejętej przez Korporację.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:
  1. Czy prawidłowe jest stanowisko, że w związku z przedstawionymi powyżej okolicznościami i wypłatą przez Korporację odszkodowania z tytułu braku zapłaty przez kontrahenta za sprzedane towary i usługi Wnioskodawca jest zobowiązany do rozpoznania kwoty otrzymanego odszkodowania jako przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych...
  2. Czy prawidłowe jest stanowisko, że w związku z przedstawionymi powyżej okolicznościami i przejściem na Korporację, do wysokości wypłaconego odszkodowania, wierzytelności przysługujących ubezpieczającemu od dłużnika, do kosztów uzyskania przychodu należy zaliczyć kwotę brutto w wysokości odpowiadającej kwocie wierzytelności przejętej przez Korporację...

Stanowisko do pytania oznaczonego we wniosku Nr 1.

Z przedstawionego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że Korporacja nie dokonuje zapłaty za towar, lecz wypłaca odszkodowanie w związku z brakiem takiej zapłaty przez kontrahenta za dostarczony towar. Jest to zatem przychód inny niż z działalności gospodarczej. Tego rodzaju przychód należy zaliczyć do źródeł przychodu określonych w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p, do którego zastosowanie będzie miał art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p.

Stanowisko do pytania oznaczonego we wniosku Nr 2.

W opisie stanu faktycznego przytoczono m.in. treść § 19 ust. 1 Ogólnych warunków, zatytułowanego „subrogacja”.

Z treści tej jednostki redakcyjnej Ogólnych warunków wynika, że z chwilą zapłaty odszkodowania przechodzą na Korporację, do wysokości wypłaconego odszkodowania, wszelkie należności i prawa przysługujące Ubezpieczającemu od dłużnika, jego poręczycieli i osób trzecich, z tytułu utraty należności, za która wypłacono odszkodowanie.

Wnioskodawca dokonuje zatem sprzedaży wierzytelności własnej w zamian za otrzymane od Korporacji odszkodowanie. Kwestia sprzedaży wierzytelności własnej była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w wyroku z 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FSK 1827/11 stwierdził że sprzedaż wierzytelności własnej nie jest sprzedażą związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą i stanowi źródło przychodów określonych w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., do którego zastosowanie będzie miał art. 14 ust. 1 u.p.d.o p.

Dokonując wykładni art. 16 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że wyraża on ab initio zasadę, zgodnie z którą straty z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności nie uważa się za koszty uzyskania przychodów. W dalszej części przepisu zawarty jest wyjątek, zgodnie z którym kosztem uzyskania przychodów może być strata z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, jeżeli wierzytelność ta uprzednio, na podstawie art. 12 ust 3, została zarachowana jako przychód należny. Ustawodawca dokonał w tym przepisie swoistego podziału na zbycie wierzytelności uprzednio zarachowanych na podstawie art. 12 ust. 3 jako przychód należny i zbycie pozostałych wierzytelności. Tylko w tym pierwszym przypadku strata powstała przy zbyciu wierzytelności może stanowić koszt uzyskania przychodów. O tym czy będzie stanowiła koszt podatkowy i w jakiej wysokości decyduje treść art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Użyte w art. 16 ust 1 pkt 39 u.p.d.o.p. sformułowanie „uprzednio” należy odnosić do źródła powstania należności, a nie momentu czasowego uzyskania tego przychodu. Źródłem powstania należności (jako składnika majątku) jest przychód związany z prowadzeniem działalności gospodarczej lub działami specjalnymi produkcji rolnej. W innym bowiem przypadku nie byłoby możliwe zaliczenie go do przychodów należnych na podstawie art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 maja 2012 r. II FSK 2069/10, (...) gdyby celem ustawodawcy było wyłączenie z możliwości zaliczenia w koszty uzyskania przychodów (całej) sumy wierzytelności, art. 16 ust. 1 pkt 39 zostałby inaczej sformułowany. Tymczasem redakcja tego przepisu wskazuje przede wszystkim na to, że będąca przedmiotem umowy sprzedaży wierzytelność ma mieć źródło w prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. Dlatego ustawodawca uzależnił uznanie straty z odpłatnego zbycia wierzytelności za koszt podatkowy, od uprzedniego zarachowania jej do przychodu należnego na podstawie art. 12 ust. 3. Nie przesądził natomiast co w przypadku jej zbycia jest kosztem podatkowym: wierzytelność, która obejmuje całą kwotę należności czy przychód należny z tej wierzytelności. Wykładnia językowa, systemowa wewnętrzna jak i celowościowa przemawiają za przyjęciem, że kosztem uzyskania przychodów jest wierzytelność obejmująca całą kwotę należności wraz z należnym podatkiem od towarów i usług (brutto), o tę bowiem kwotę skarżąca zbywając wierzytelność w celu uzyskania przychodów uszczupli swój majątek. Nie może ulegać wątpliwości, że takiej kwoty podatnik - wierzyciel mógł żądać od swojego kontrahenta - dłużnika.

Stanowisko zaprezentowane w cytowanym fragmencie uzasadnienia wyroku NSA, znajduje potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2012 r., sygn.. akt I FSK 3/11. Z tezy do tej uchwały wynika, że Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów straty z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności na podstawie art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.) albo na podstawie art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397. ze zm.) następuje przy uwzględnieniu wartości wierzytelności z należnym podatkiem od towarów i usług.

Na tle przedstawionego stanu faktycznego stwierdzam co następuje:

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm., dalej: „updop”), przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.

Stosownie do art. 12 ust. 3 updop, za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 3a updop, za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3g, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:

  1. wystawienia faktury albo
  2. uregulowania należności.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 updop, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 updop. Kosztem uzyskania przychodów będą zarówno wydatki, których poniesienie bezpośrednio przekłada się na uzyskanie konkretnych przychodów, jak i te, których nie można w taki sposób przypisać do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione, jako prowadzące do ich osiągnięcia.

Warunkiem uznania wydatku poniesionego przez podatnika za koszt uzyskania przychodów, jest łączne spełnienie następujących przesłanek:

  • wydatek musi zostać poniesiony przez podatnika,
  • musi być definitywny, a więc bezzwrotny,
  • musi pozostawać w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
  • musi zostać poniesiony w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów,
  • musi zostać właściwie udokumentowany,
  • nie może być kosztem wymienionym w art. 16 ust. 1 updop.

Z przedstawionego opisu stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca dokonuje ubezpieczenia swoich należności związanych ze sprzedażą towarów lub usług. W przypadku zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego, czyli braku zapłaty przez nabywcę za towary lub usługi, Wnioskodawcy przysługuje odszkodowanie, które wypłacane jest zgodnie z ogólnymi warunkami umowy. Wypłacenie odszkodowania powoduje, że wszelkie prawa Wnioskodawcy w stosunku do dłużnika, albo innej osoby trzeciej wraz z ustanowionymi zabezpieczeniami, do wysokości wypłaconego odszkodowania, z mocy prawa przechodzą na Korporację wypłacającą odszkodowanie.

Zatem stwierdzić należy, że sama wypłata przez Korporację odszkodowania w celu zaspokojenia wierzytelności Wnioskodawcy powinna by potraktowana jako zapłata należności. Powyższe potwierdzają przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.). W myśl art. 828 § 1 ww. ustawy, jeżeli nie umówiono się inaczej, z dniem zapłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela do wysokości zapłaconego odszkodowania. Ubezpieczyciel w momencie spłaty wstępuje więc w prawa zaspokojonego wierzyciela w stosunku do kwoty wypłaconego odszkodowania.

Taki sposób spełnienia świadczenia można uznać za spłatę zobowiązania. Jak wskazano wyżej, w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie ma znaczenia, kto dokonał spłaty zobowiązania, w szczególności, że przychód należny z tego tytułu nie powstaje w momencie zapłaty, lecz z chwilą zaistnienia zdarzeń wskazanych w ustawie. W świetle powyższych przepisów, jeżeli podatnik kwotę należności wynikającą z danej transakcji zaliczył do przychodów należnych w chwili wystawienia faktury na dłużnika, uregulowanie części tej należności przez ubezpieczyciela zgodnie z warunkami umowy, nie spowoduje obowiązku wykazania otrzymanego z tego tytułu odszkodowania jako przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.

W związku z powyższym, skoro otrzymane odszkodowanie nie stanowi dla Wnioskodawcy przychodu, bowiem jest to zapłata za sprzedany towar, a nie transakcja zbycia wierzytelności, kosztem uzyskania przychodu nie może być zatem kwota brutto odpowiadająca kwocie wierzytelności przejętej w związku z wypłatą odszkodowania, bowiem nie jest to wydatek związany z uzyskaniem przychodu z tytułu sprzedaży wierzytelności.

Zatem stanowisko Wnioskodawcy należy w całości uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.

Dodatkowe interpretacje podatkowe i orzeczenia

© 2011-2016 Interpretacje.org
StrukturaWybrane zagadnieniaSerwis
Działy przedmiotowe
Komentarze podatkowe
Najnowsze interpretacje
Aport
Gmina
Koszty uzyskania przychodów
Najem
Nieruchomości
Obowiązek podatkowy
Odszkodowania
Pracownik
Prawo do odliczenia
Projekt
Przedsiębiorstwa
Przychód
Różnice kursowe
Sprzedaż
Stawki podatku
Świadczenie usług
Udział
Zwolnienia przedmiotowe
Aktualności
Informacje o serwisie
Kanały RSS
Reklama w serwisie
Serwis zawiera interpretacje podatkowe publikowane przez Ministerstwo Finansów, na które składają się: interpretacje indywidualne oraz interpretacje ogólne wydane na podstawie art. 14a oraz art. 14b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), jak również informacje o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego (interpretacje podatkowe wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 lipca 2007 r.), a także wybrane orzeczenia dotyczące problematyki podatkowej.