IPPP1/4512-1058/15-4/IGo | Interpretacja indywidualna

Zwolnienie z podatku VAT kompleksowej usługi wprowadzenia instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub przeprowadzenia ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej.
IPPP1/4512-1058/15-4/IGointerpretacja indywidualna
  1. instrumenty finansowe
  2. obrót
  3. oferta publiczna
  4. usługi kompleksowe
  5. zwolnienia z podatku od towarów i usług
  1. Podatek od towarów i usług (VAT) -> Wysokość opodatkowania -> Stawki -> Stawki podatku
  2. Podatek od towarów i usług (VAT) -> Wysokość opodatkowania -> Zwolnienia -> Zwolnienie od podatku

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r. poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 12 października 2015 r. (data wpływu 15 października 2015 r.), o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie:

  • zastosowania zwolnienia z podatku VAT do kompleksowej usługi wprowadzenia instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub przeprowadzenia ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej - jest nieprawidłowe;
  • obowiązku weryfikacji zwolnienia z podatku VAT, zastosowanego przez dostawcę lub podwykonawcę - jest prawidłowe.

UZASADNIENIE

W dniu 15 października 2015 r. wpłynął ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia z podatku VAT kompleksowej usługi wprowadzenia instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub przeprowadzenia ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca świadczy usługi, zawierając umowy z osobami fizycznymi oraz prawnymi (zwanymi dalej „klientami” lub „klientem”), których przedmiotem są instrumenty finansowe w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538, z późn. zm.), w tym akcje, obligacje i certyfikaty inwestycyjne. W szczególności dotyczy to usługi pośrednictwa instrumentów finansowych, w tym pozyskiwanie finansowania poprzez ich emisję.

Wnioskodawca świadczy również usługi w zakresie pośredniczenia w uzyskaniu finansowania poszukującym finansowania dla realizowanego bądź planowanego przez nich przedsięwzięcia od instytucji finansowych bądź inwestorów indywidualnych na podstawie wehikułów wspólnego inwestowania. Jednym z przykładów działania wnioskodawcy na zlecenie klienta (zleceniodawcy), prowadzącego do emisji instrumentów finansowych formalnie przez inny podmiot, jest organizacja dedykowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego („FIZ”). FIZ formalnie jest odrębnym emitentem certyfikatów, ale fundusz w istocie służy zleceniodawcy, który też obejmuje określoną pulę certyfikatów inwestycyjnych funduszu, zaś działania wnioskodawcy służą do doprowadzenia do emisji instrumentów finansowych (certyfikatów inwestycyjnych) - na zlecenie tego klienta.

Działania Wnioskodawcy polegają również na oferowaniu klientom zamierzającym dokonać emisji instrumentów finansowych, o których mowa powyżej wykonania szeregu prac związanych z przeprowadzeniem niepublicznej oferty sprzedaży instrumentów finansowych i/lub wprowadzeniem ich do obrotu zorganizowanego, które będzie odbywało się zgodnie z regulacjami określonymi w aktach prawnych dotyczących poszczególnych instrumentów finansowych, np. w przypadku akcji - w ustawie z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, w przypadku obligacji - na podstawie ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach.

Ww. działania prowadzą w efekcie do emisji lub zbycia instrumentów finansowych i pozyskania tą drogą kapitału przez emitenta (czyli przez klienta lub podmiot wskazany przez klienta) lub też do nabycia emitowanych instrumentów finansowych przez klienta lub inny wskazany podmiot.

De facto więc, działalność wnioskodawcy w zakresie opisanym powyżej polega na kojarzeniu podmiotów poszukujących finansowania z inwestorami (czy to instytucjonalnymi czy detalicznymi) poprzez m.in. przedstawienie klientowi produktów i możliwości finansowania najbardziej odpowiadających jego potrzebom i doprowadzenie do zawarcia przez klienta umowy z wybranym inwestorem, w efekcie której, klient uzyska finansowanie przedsięwzięcia (Wnioskodawca nie będzie stroną zawieranej umowy pomiędzy klientem a podmiotem finansującym).

Do podstawowych obszarów działalności wnioskodawcy należy organizacja i koordynacja procesu emisji instrumentów finansowych oraz czynności około transakcyjne. Działania Wnioskodawcy obejmują również całokształt zadań ukierunkowanych na wprowadzenie instrumentów kontrahenta do obrotu na rynku zorganizowanym. W ramach tej usługi, Wnioskodawca jest zobowiązany do świadczenia całego katalogu czynności, które jako całość - mają na celu skuteczne oferowanie instrumentów finansowych kontrahenta w ofercie niepublicznej i wprowadzenie ich do obrotu na rynku zorganizowanym, prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych. W pewnych sytuacjach wynagrodzenie Wnioskodawcy z tytułu świadczenia usługi określane jest odrębnie dla poszczególnych komponentów tej usługi, w tym także dla przygotowania prospektu emisyjnego przy czym Wnioskodawca nie wykonuje poszczególnych czynności jako samodzielnej usługi. Usługa świadczona przez Wnioskodawcę nie jest nigdy usługą pośrednictwa w zakresie przechowywania i zarządzania tymi instrumentami finansowymi i nie zawiera takich elementów.

Z uwagi na kompleksowy charakter świadczonej usługi, w jej skład wchodzą czynności pomocnicze, które są nieodłączne i niezastąpione do należycie wypełnionego zadania i należą do nich w sposób typowy (choć fakultatywnie - zależnie od specyfiki instrumentu finansowego, konstrukcji oferty i innych okoliczności):

  1. przygotowanie struktury, właściwego terminu i harmonogramu oraz sposobu realizacji oferty,
  2. określenie szacunkowej wartości spółki,
  3. przedstawienie klientowi rekomendacji przedziału cenowego instrumentów finansowych,
  4. przedstawienie rekomendacji ostatecznej struktury oferty oraz ceny emisyjnej instrumentów finansowych,
  5. zarządzanie przygotowaniem oferty instrumentów finansowych,
  6. przygotowanie memorandum informacyjnego, prospektu emisyjnego oraz innych dokumentów (w tym prezentacje inwestorskie, teasery informacyjne, karty produktu) niezbędnych do przeprowadzenia oferty,
  7. przygotowanie materiałów marketingowych na potrzeby przeprowadzenia oferty,
  8. dystrybucja materiałów informacyjnych i inne działania informujące inwestorów o przedmiocie oferty,
  9. zorganizowanie i przeprowadzenie procesu budowania księgi popytu (z wyłączeniem oferowania),
  10. przygotowanie projektów uchwał, statutu i innych dokumentów niezbędnych na etapie przygotowania emisji,
  11. przygotowanie opracowań w zakresie związanym bezpośrednio z wprowadzeniem instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub ich sprzedażą w drodze oferty niepublicznej, w tym m.in. dotyczących struktury oferty, rekomendowanego czasu jej przeprowadzenia,
  12. organizacja i uczestnictwo w spotkaniach klienta z potencjalnymi inwestorami, niezbędnych dla sukcesu przeprowadzenia wprowadzenia instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej,
  13. przygotowanie raportu analitycznego na temat klienta i zaprezentowanie go wybranym inwestorom,
  14. rozliczenie zapisów i wpłat oraz przygotowanie i obsługa przydziału instrumentów finansowych,
  15. przygotowanie worów odcinków zbiorowych instrumentów finansowych oraz innych wzorów dokumentów.

Wszystkie czynności będą realizowane kompleksowo, w ramach jednej umowy zawieranej z klientem i będą podejmowane w jednym celu tj. sprzedaży instrumentów finansowych w drodze oferty niepublicznej i/lub ich wprowadzenia do obrotu zorganizowanego. Zatem czynności te będą miały charakter komplementarny, zaś z perspektywy klienta będą stanowiły jednorodną usługę. Wszystkie wymienione wyżej czynności są nieodłącznym elementem kompleksowej usługi wprowadzenia instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub przeprowadzenia ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej. Będą one wykonywane na podstawie jednej umowy zawartej z klientem, będąc z jego punktu widzenia jedną usługą. Mogą zaistnieć jednak różne warianty realizacyjne:

  1. Czynności te będą w całości wykonywane przez Wnioskodawcę, na podstawie zawartej umowy z klientem (sytuacja typowa).
  2. Czynności te będą w całości wykonywane przez grupę kapitałową Wnioskodawcy („Grupa”), w drodze podziału zadań w ramach Grupy, na podstawie jednej umowy zawartej z klientem przez podmiot z Grupy (z reguły przez Wnioskodawcę). Mogą tu również w grę wchodzić czynności, jakie w wypadku działania Wnioskodawcy jako jednego wykonawcy byłyby uznane jako element ciągu działań ewidentnie przygotowujących emisję instrumentów finansowych lub emitenta do emisji, choć w oderwaniu od tego ciągu czynności same mogłyby być też uznane za odrębną usługę - np. działania związane z przygotowaniem i/lub dystrybucją materiałów informacyjnych dla inwestorów.
  3. Wnioskodawca będzie posiadał całościową umowę, ale będzie wykonywał tylko niektóre z wykazanych wyżej czynności, zaś pozostałe podzlecał podmiotom trzecim, zachowując jednak kontrolę nad całym procesem i jego kluczowymi elementami.
  4. Wnioskodawca będzie występował jako podwykonawca pomiotu trzeciego, który ma zawartą z klientem kompleksową umowę, wykonując tylko niektóre z powyższych czynności.

Z tytułu realizacji wszystkich prac o których mowa powyżej, Wnioskodawcy przysługuje wynagrodzenie, przy czym (za wyjątkiem sytuacji wykazanej w pkt 4), zasadnicza część wynagrodzenia ma zawsze charakter prowizyjny tj. wynagrodzenie za finalizację całego procesu związanego z emisją instrumentów finansowych. Tak więc kwota wynagrodzenia składa się zawsze z opłaty stałej oraz z opłaty od sukcesu, która uzależniona jest od wartości instrumentów finansowych zbytych przez emitenta lub nabytych przez zleceniodawcę lub inny wskazany podmiot za pośrednictwem działań Wnioskodawcy.

Należy tu wskazać, że prowizja za doprowadzenie do podpisania umowy stanowi istotę usługi pośrednictwa. Także prowizyjny sposób wynagrodzenia świadczy, że celem działania Wnioskodawcy będzie uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę finansowania przedsięwzięcia. Ze względu na kompleksowy charakter usługi, Wnioskodawca dokonuje czynności administracyjnych określonych powyżej tj. pomoc w przygotowaniu uchwał emisyjnych, weryfikacja dokumentacji, budowanie księgi popytu, branie udziału w tzw. roadshow tj. spotkań z inwestorami, etc. Jednakże należy stwierdzić, iż jak już wskazano powyżej, czynności pomocnicze, o których mowa powyżej należą do czynności zmierzających do celu pozyskania finansowania przez klientów i nie stanowią one wyodrębnionej i samodzielnej usługi wykonywanej przez Wnioskodawcę.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:
  1. Czy czynności wykonywane w całości przez Wnioskodawcę, w ramach jednej umowy usług finansowych, prowadzące finalnie do pozyskania kapitału przez klienta w drodze emisji instrumentów finansowych są w całości zwolnione z VAT, jeżeli czynności te stanowią ciąg działań zmierzających finalnie do emisji instrumentów finansowych...
  2. Czy czynności wykonywane przez Wnioskodawcę w ramach jednej umowy usług finansowych, prowadzące finalnie do emisji instrumentów finansowych przez podmiot trzeci wskazany przez klienta (np. fundusz inwestycyjny zamknięty), ale służący w istocie jego interesom gospodarczym, są w całości zwolnione z VAT, jeżeli czynności te stanowią ciąg działań zmierzających finalnie do emisji instrumentów finansowych...
  3. Czy na Wnioskodawcy ciąży obowiązek weryfikacji zwolnienia z podatku VAT, zastosowanego przez jego dostawcę lub podwykonawcę w ramach usługi złożonej... Jeśli tak, to w jaki sposób Wnioskodawca ma uznawać lub odrzucać dokumenty rozliczeniowe od dostawców i podwykonawców, bez świadczenia na ich rzecz usług doradztwa podatkowego... Czy na Wnioskodawcy ciążą sankcje związane z niepoprawnym zastosowaniem zwolnienia lub stawki VAT przez jego podwykonawców lub dostawców... (pytanie nr 5 wniosku)

Zdaniem wnioskodawcy, z przedmiotowego zwolnienia z podatku od towarów i usług (VAT) skorzystać mogą podmioty wykonujące działalność opisaną w art. 43 ust. 1 pkt 7 oraz art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług („Ustawa VAT”) a więc odpowiednio:

    1. transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące walut, banknotów i monet używanych jako prawny środek płatniczy, z wyłączeniem banknotów i monet będących przedmiotami kolekcjonerskimi, za które uważa się monety ze złota, srebra lub innego metalu oraz banknoty, które nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy lub które mają wartość numizmatyczną,
    2. usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Jak już wspomniano w części wniosku opisującej stan faktyczny, działalność Wnioskodawcy dąży do kojarzenia podmiotów poszukujących finansowania z podmiotami udzielającymi tego finansowania niezależnie od podmiotowości prawnej stron oraz do emisji instrumentów finansowych i/lub ich wprowadzania do obrotu zorganizowanego.

Dla potrzeb analizy Ustawy VAT znaczenie pojęcia „pośrednictwo” należy ustalać na podstawie jego wykładni językowej. Ustawa VAT nie definiuje pojęcia „pośrednictwo”, zatem przy określaniu zakresu przedmiotowego tego pojęcia należy odnieść się do wykładni językowej tegoż określenia. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (Uniwersalny słownik języka polskiego PWN), przez pojęcie „pośrednictwo” należy rozumieć: działalność osoby trzeciej mająca na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron, kojarzenie kontrahentów w transakcjach handlowych (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia sygn. akt III SA/Wa 3484/11).

Analogiczną definicję pośrednictwa można znaleźć w bogatym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („Trybunał” lub „TSUE”). Przykładowo, w uzasadnieniu wyroku Commissioners of Customs Excise v. CSC Financial Services Ltd. (wyrok TSUE z dnia 13 grudnia 2001 r., C-235/00), która to spółka świadczyła usługi typu call center na rzecz instytucji finansowych, Trybunał podjął się próby konstruowania definicji samego pośrednictwa. Zgodnie z uzasadnieniem, pośrednikiem jest więc podmiot niebędący żadną ze stron umowy, ale świadczący usługę na rzecz strony w zamian za wynagrodzenie. W skład usługi wchodzić może zwłaszcza prowadzenie negocjacji. Celem pośrednictwa jest zaś uczynienie wszystkiego co niezbędne, by dwie strony zawarły umowę.

Ponadto, Trybunał w uzasadnieniu wyroku Volker Ludwig v. Finanzamt Luckenwalde (wyrok TSUE z dnia 21 czerwca 2007 r., C-453/05) stwierdził, że „pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści ww. umowy.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy VAT „zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538, z późn. zm.), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie”.

W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy przedmiotowa usługa podlega w każdym wypadku zwolnieniu z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy VAT, jako usługa kompleksowa której poszczególne czynności stanowią integralną całość lub element niezbędny procesu dotyczącego emisji instrumentów finansowych, które objęte są ww. zwolnieniem. W związku z tym, usługa polegająca na zorganizowaniu i przeprowadzeniu wprowadzenia instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej stanowi usługę wskazaną w powyższym przepisie, tj. usługę, której przedmiotem są instrumenty finansowe, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi oraz pośrednictwa w tym zakresie.

Ponadto, zdaniem Wnioskodawcy ww. czynności stanowiące integralną całość lub element niezbędny procesu dotyczącego emisji instrumentów finansowych są zwolnione z podatku od towarów i usług (VAT) gdyż:

  1. głównym przeznaczeniem czynności pomocniczych jest doprowadzenie do emisji instrumentów finansowych.
    Wnioskodawca powołuje się na art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT oraz art. 43 ust. l pkt 41 ustawy o VAT. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. 2005 Nr 183 poz. 1538) instrumentami finansowymi są papiery wartościowe a zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt a) ww. ustawy papierami wartościowymi są akcje, obligacje i certyfikaty inwestycyjne.
  2. świadczona usługa jest kompleksowa, a czynności pomocnicze stanowią integralną całość lub też stanowią niezbędną część całości procesu dotyczącego emisji instrumentów finansowych.

Stanowisko poparte jest przez interpretacje organów podatkowych w tym m.in. Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 24 czerwca 2011 r. (sygn. IPPP2/443-428/11-3/MM), w której stwierdzono: „Aby móc wskazać, iż dana usługa jest usługą złożoną (kompleksową), winna składać się z różnych świadczeń, których realizacja prowadzi jednak do jednego celu. Na usługę złożoną składa się więc kombinacja różnych czynności, prowadzących do realizacji określonego celu - do wykonania świadczenia głównego, na które składają się różne świadczenia pomocnicze. Natomiast usługę należy uznać za pomocniczą, jeśli nie stanowi ona celu samego w sobie, lecz jest środkiem do pełnego zrealizowania lub wykorzystania usługi zasadniczej. Pojedyncza usługa traktowana jest zatem jak element usługi kompleksowej wówczas, jeżeli cel świadczenia usługi pomocniczej jest zdeterminowany przez usługę główną oraz nie można wykonać lub wykorzystać usługi głównej bez usługi pomocniczej”.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Wnioskodawcy, w opisanym stanie faktycznym:

  1. Czynności wykonywane w ramach jednej umowy usług finansowych, prowadzące finalnie do pozyskania kapitału przez klienta w drodze emisji instrumentów finansowych są w całości zwolnione z VAT, jeżeli czynności te stanowią ciąg działań zmierzających finalnie do emisji instrumentów finansowych.
  2. Zgodnie z Ustawą VAT, zwolnienie z podatku VAT związane jest z charakterem podejmowanych czynności, nie zależy zaś od podmiotu na którego rzecz świadczy się usługi. W związku z tym, czynności wykonywane w ramach jednej umowy usług finansowych, prowadzące finalnie do emisji instrumentów finansowych przez podmiot trzeci wskazany przez klienta (np. fundusz inwestycyjny zamknięty), ale służący w istocie jego interesom gospodarczym, są w całości zwolnione z VAT, jeżeli czynności te stanowią ciąg działań zmierzających finalnie do emisji instrumentów finansowych.
  3. Na Wnioskodawcy nie może ciążyć obowiązek weryfikacji zwolnienia z podatku VAT, zastosowanego przez jego kontrahenta (np. dostawcę lub podwykonawcę), gdyż nie ma on realnych możliwości by uznawać lub odrzucać dokumenty rozliczeniowe (faktury VAT) które wystawiają jego kontrahenci handlowi. Ponadto byłaby to czynność doradztwa podatkowego, do czego Wnioskodawca nie ma kompetencji merytorycznych, ani formalnych. A zatem na Wnioskodawcy również nie ciążą sankcje związane z niepoprawnym zastosowaniem zwolnienia lub stawki VAT przez jego kontrahentów. (stanowisko do pytania nr 5 wniosku)
W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania zwolnienia z podatku VAT do kompleksowej usługi wprowadzenia instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub przeprowadzenia ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej oraz prawidłowe w części dotyczącej obowiązku weryfikacji zwolnienia z podatku VAT, zastosowanego przez dostawcę lub podwykonawcę.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez dostawę towarów, stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (...).

W świetle powołanych przepisów, każde odpłatne świadczenie polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu, czy określonym zachowaniu, mieści się w definicji usługi. Aby jednak uznać daną czynność za odpłatne świadczenie usług, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a jej odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi więc istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść dla świadczącego usługę.

Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że działalność wnioskodawcy polega na kojarzeniu podmiotów poszukujących finansowania z inwestorami (czy to instytucjonalnymi czy detalicznymi) poprzez m.in. przedstawienie klientowi produktów i możliwości finansowania najbardziej odpowiadających jego potrzebom i doprowadzenie do zawarcia przez klienta umowy z wybranym inwestorem, w efekcie której, klient uzyska finansowanie przedsięwzięcia (Wnioskodawca nie będzie stroną zawieranej umowy pomiędzy klientem a podmiotem finansującym).

Do podstawowych obszarów działalności wnioskodawcy należy organizacja i koordynacja procesu emisji instrumentów finansowych oraz czynności około transakcyjne. Działania Wnioskodawcy obejmują również całokształt zadań ukierunkowanych na wprowadzenie instrumentów kontrahenta do obrotu na rynku zorganizowanym. W ramach tej usługi, Wnioskodawca jest zobowiązany do świadczenia całego katalogu czynności, które jako całość - mają na celu skuteczne oferowanie instrumentów finansowych kontrahenta w ofercie niepublicznej i wprowadzenie ich do obrotu na rynku zorganizowanym, prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych. W pewnych sytuacjach wynagrodzenie Wnioskodawcy z tytułu świadczenia usługi określane jest odrębnie dla poszczególnych komponentów tej usługi, w tym także dla przygotowania prospektu emisyjnego przy czym Wnioskodawca nie wykonuje poszczególnych czynności jako samodzielnej usługi. Usługa świadczona przez Wnioskodawcę nie jest nigdy usługą pośrednictwa w zakresie przechowywania i zarządzania tymi instrumentami finansowymi i nie zawiera takich elementów.

Z uwagi na kompleksowy charakter świadczonej usługi, w jej skład wchodzą czynności pomocnicze, które są nieodłączne i niezastąpione do należycie wypełnionego zadania i należą do nich w sposób typowy (choć fakultatywnie - zależnie od specyfiki instrumentu finansowego, konstrukcji oferty i innych okoliczności):

  1. przygotowanie struktury, właściwego terminu i harmonogramu oraz sposobu realizacji oferty,
  2. określenie szacunkowej wartości spółki,
  3. przedstawienie klientowi rekomendacji przedziału cenowego instrumentów finansowych,
  4. przedstawienie rekomendacji ostatecznej struktury oferty oraz ceny emisyjnej instrumentów finansowych,
  5. zarządzanie przygotowaniem oferty instrumentów finansowych,
  6. przygotowanie memorandum informacyjnego, prospektu emisyjnego oraz innych dokumentów (w tym prezentacje inwestorskie, teasery informacyjne, karty produktu) niezbędnych do przeprowadzenia oferty,
  7. przygotowanie materiałów marketingowych na potrzeby przeprowadzenia oferty,
  8. dystrybucja materiałów informacyjnych i inne działania informujące inwestorów o przedmiocie oferty,
  9. zorganizowanie i przeprowadzenie procesu budowania księgi popytu (z wyłączeniem oferowania),
  10. przygotowanie projektów uchwał, statutu i innych dokumentów niezbędnych na etapie przygotowania emisji,
  11. przygotowanie opracowań w zakresie związanym bezpośrednio z wprowadzeniem instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub ich sprzedażą w drodze oferty niepublicznej, w tym m.in. dotyczących struktury oferty, rekomendowanego czasu jej przeprowadzenia,
  12. organizacja i uczestnictwo w spotkaniach klienta z potencjalnymi inwestorami, niezbędnych dla sukcesu przeprowadzenia wprowadzenia instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej,
  13. przygotowanie raportu analitycznego na temat klienta i zaprezentowanie go wybranym inwestorom,
  14. rozliczenie zapisów i wpłat oraz przygotowanie i obsługa przydziału instrumentów finansowych,
  15. przygotowanie worów odcinków zbiorowych instrumentów finansowych oraz innych wzorów dokumentów.

Wszystkie czynności będą realizowane kompleksowo, w ramach jednej umowy zawieranej z klientem i będą podejmowane w jednym celu tj. sprzedaży instrumentów finansowych w drodze oferty niepublicznej i/lub ich wprowadzenia do obrotu zorganizowanego. Zatem czynności te będą miały charakter komplementarny, zaś z perspektywy klienta będą stanowiły jednorodną usługę. Wszystkie wymienione wyżej czynności są nieodłącznym elementem kompleksowej usługi wprowadzenia instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub przeprowadzenia ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej. Będą one wykonywane na podstawie jednej umowy zawartej z klientem, będąc z jego punktu widzenia jedną usługą. Mogą zaistnieć jednak różne warianty realizacyjne:

  1. Czynności te będą w całości wykonywane przez Wnioskodawcę, na podstawie zawartej umowy z klientem (sytuacja typowa).
  2. Czynności te będą w całości wykonywane przez grupę kapitałową Wnioskodawcy („Grupa”), w drodze podziału zadań w ramach Grupy, na podstawie jednej umowy zawartej z klientem przez podmiot z Grupy (z reguły przez Wnioskodawcę). Mogą tu również w grę wchodzić czynności, jakie w wypadku działania Wnioskodawcy jako jednego wykonawcy byłyby uznane jako element ciągu działań ewidentnie przygotowujących emisję instrumentów finansowych lub emitenta do emisji, choć w oderwaniu od tego ciągu czynności same mogłyby być też uznane za odrębną usługę - np. działania związane z przygotowaniem i/lub dystrybucją materiałów informacyjnych dla inwestorów.
  3. Wnioskodawca będzie posiadał całościową umowę, ale będzie wykonywał tylko niektóre z wykazanych wyżej czynności, zaś pozostałe podzlecał podmiotom trzecim, zachowując jednak kontrolę nad całym procesem i jego kluczowymi elementami.
  4. Wnioskodawca będzie występował jako podwykonawca pomiotu trzeciego, który ma zawartą z klientem kompleksową umowę, wykonując tylko niektóre z powyższych czynności.

Z tytułu realizacji wszystkich prac o których mowa powyżej, Wnioskodawcy przysługuje wynagrodzenie, przy czym (za wyjątkiem sytuacji wykazanej w pkt 4), zasadnicza część wynagrodzenia ma zawsze charakter prowizyjny tj. wynagrodzenie za finalizację całego procesu związanego z emisją instrumentów finansowych. Tak więc kwota wynagrodzenia składa się zawsze z opłaty stałej oraz z opłaty od sukcesu, która uzależniona jest od wartości instrumentów finansowych zbytych przez emitenta lub nabytych przez zleceniodawcę lub inny wskazany podmiot za pośrednictwem działań Wnioskodawcy.

Należy zauważyć, że co do zasady każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem VAT powinno być traktowane jak odrębne i niezależne, jednak w sytuacji, gdy kilka świadczeń obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia jedną usługę, usługa ta nie powinna być sztucznie dzielona dla celów podatkowych. Jeżeli zatem dwa lub więcej niż dwa świadczenia (lub czynności) dokonane przez podatnika na rzecz konsumenta są tak ściśle związane, że obiektywnie tworzą one w aspekcie gospodarczym jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jednolite świadczenie do celów stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Ważne jest, czy świadczenia są ze sobą ściśle powiązane w taki sposób, że samodzielnie nie przynoszą wymaganej praktycznej korzyści z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. Nie ma znaczenia subiektywny punkt widzenia dostawcy lub odbiorcy świadczenia. Jeżeli jednak w skład świadczonej usługi wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu usługi kompleksowej. Podstawowym kryterium pozwalającym uznać zbiór określonych czynności za usługę kompleksową (złożoną) jest określenie wzajemnych relacji pomiędzy elementami składowymi złożonej usługi w zakresie celów, które usługi te realizują. Pojedynczą usługę należy uznać za pomocniczą w stosunku do usługi zasadniczej, jeżeli nie stanowi ona dla klienta celu samego w sobie, lecz jest środkiem do lepszego wykonania usługi zasadniczej. Podstawowym celem usługi pomocniczej tworzącej razem z usługą główną - usługę kompleksową - jest lepsze wykorzystanie przez nabywcę usługi głównej. Aby dana pomocnicza usługa mogła być uznana za element kompleksowej usługi, winna służyć bezpośrednio realizacji głównej usługi. W celu ustalenia czy dana usługa może być uznana za złożoną, konieczne jest zbadanie przebiegu konkretnej transakcji z uwzględnieniem jej wszystkich ekonomicznych aspektów.

Zauważyć należy, że jakkolwiek zdarzają się sytuacje, gdy występuje wielość świadczeń wynikających z jednej umowy i mogą być one potraktowane jako jedna usługa (i opodatkowane jedną stawką podatkową), możliwe jest to tylko i wyłącznie w takich sytuacjach, gdy na taką usługę składa się cały zespół nie dających się w istocie wyodrębnić czynności, dających w efekcie ostateczną, jednorodną usługę.

Kwestia kompleksowości usług była rozstrzygana przez Trybunał Sprawiedliwości UE, który wypowiedział się w tym zakresie m.in. w sprawach C-349/96 CPP, C-41/04 Levob, C-111/05 Aktiebolaget NN.

W orzeczeniu z dnia 25 lutego 1999 r. w sprawie Card Protection Plan Ltd v Commissioners of Customs and Excise (C-349/96), Trybunał stwierdził, że „W celu ustalenia, dla celów VAT, czy świadczenie usług obejmujące kilka części składowych, które należy traktować jako jedno świadczenie, czy też jako dwa lub więcej świadczeń wycenianych odrębnie, należy przede wszystkim wziąć pod uwagę treść przepisu art. 2 (1) VI Dyrektywy, zgodnie z którym każde świadczenie usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne oraz fakt, że świadczenie obejmujące z ekonomicznego punktu widzenia jedną usługę nie powinno być sztucznie dzielone, co mogłoby prowadzić do nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu podatku VAT”. Trybunał wskazał, że „pojedyncze świadczenie ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy jedną lub więcej części składowych uznaje się za usługę zasadniczą, podczas, gdy inny lub inne elementy traktuje się jako usługi pomocnicze, do których stosuje się te same zasady opodatkowania, co do usługi zasadniczej. Usługę należy uznać za usługę pomocniczą w stosunku do usługi zasadniczej, jeżeli nie stanowi ona dla klienta celu samego w sobie, lecz jest środkiem do lepszego wykorzystania usługi zasadniczej”.

Trybunał zaakcentował „ekonomiczny punkt widzenia” oraz ocenę z perspektywy nabywcy. Z treści powołanego wyroku wynika, że TSUE położył duży nacisk na subiektywne kryteria, przy ocenie danego świadczenia jako złożonego, jednakże wnioski, co do kwalifikacji danego kompleksu zdarzeń gospodarczych jako świadczenia złożonego, nie mogą być pozbawione waloru obiektywnego albowiem zakres i sposób opodatkowania świadczenia nie może być zależny jedynie od woli stron transakcji. Stąd w pierwszym rzędzie Trybunał odwołał się do art. 2(1) VI Dyrektywy, wedle którego każde świadczenie usług powinno być zwykle uznawane za odrębne i niezależne a świadczenie złożone w aspekcie gospodarczym nie powinno być sztucznie rozdzielane, by nie pogarszać funkcjonalności systemu VAT. Sąd wskazał, że jeśli dana transakcja składa się z szeregu świadczeń i czynności należy uwzględnić wszystkie okoliczności, w jakich jest dokonywana rozpatrywana transakcja.

Jak ponadto wskazał TSUE, z jednym świadczeniem mamy do czynienia w szczególności w przypadku, gdy kilka elementów powinno zostać uznanych za istotne dla świadczenia głównego, podczas gdy z kolei jedno lub więcej świadczeń powinno być postrzegane jako pomocnicze, dzielące los podatkowy świadczenia głównego; to samo odnosi się do przypadku, gdy dwa lub więcej elementów dostarczanych przez podatnika do klienta, będącego typowym konsumentem, są tak ściśle ze sobą związane, że stanowią one obiektywnie jedno tylko nierozerwalne świadczenie gospodarcze, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny (tak np. ww. wyrok TSUE w sprawie Levob Verzekeringen i OV Bank, pkt 21-22 i przywołane tam orzecznictwo; wyrok TSUE z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie C-111/05 - Aktiebolaget NN, pkt 22-23). Zdaniem TSUE, w celu ustalenia, czy kontrahent podatnika - rozumiany jako przeciętny klient - otrzymuje kilka odrębnych świadczeń głównych czy jedno świadczenie złożone, należy poszukiwać elementów charakterystycznych dla rozpatrywanej czynności i uwzględnić wszystkie okoliczności, w której jest ona dokonywana. W szczególności dane świadczenie należy uważać za świadczenie pomocnicze w stosunku do świadczenia głównego, gdy dla klientów nie stanowi ono celu samego w sobie, lecz środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z głównej usługi usługodawcy (tak np.: ww. wyrok TSUE w sprawie Everything Everywhere, pkt 25-26 i przywołane tam orzecznictwo; ww. wyrok TSUE w sprawie Graphic Procédé, pkt 20, 24 i przywołane tam orzecznictwo).

Przywołać można również wyrok z dnia 11 czerwca 2009 r. w sprawie C-572/07 RLRE Tellmer Property sro przeciwko Finanćni reditelstvi v Usti nad Labem, w którym TSUE stwierdził, że „(...) z art. 2 szóstej dyrektywy wynika, że każde świadczenie powinno być zwykle uznawane za odrębne i niezależne (...). Co więcej, w pewnych okolicznościach formalnie odrębne świadczenia, które mogą być wykonywane oddzielnie, a zatem które mogą oddzielnie prowadzić do opodatkowania lub zwolnienia, należy uważać za jednolitą czynność, jeżeli nie są od siebie niezależne. Jest tak na przykład w sytuacji, gdy można stwierdzić, że jedno lub więcej świadczeń stanowi świadczenie główne, a inne świadczenie lub świadczenia stanowią jedno lub więcej świadczeń pomocniczych dzielących los podatkowy świadczenia głównego. W szczególności dane świadczenie należy uważać za świadczenie pomocnicze w stosunku do świadczenia głównego, gdy dla klientów nie stanowi ono celu samego w sobie, lecz środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z głównej usługi usługodawcy (...). Ponadto można również uznać, że jednolite świadczenie występuje w przypadku, gdy dwa lub więcej elementy albo dwie lub więcej czynności dokonane przez podatnika są ze sobą tak ściśle związane, że tworzą obiektywnie jedno niepodzielne świadczenie gospodarcze, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny. Tak również w wyroku z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie C-425/06 Ministero dellEconomia e delle Finanze przeciwko Part Service Srl. Wyrok ten sformułował kryteria przesądzające o tym, kiedy występuje świadczenie złożone. Ma ono zatem miejsce w sytuacji, gdy:

  • świadczenie pomocnicze nie stanowi celu samego w sobie, lecz stanowi środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z usługi podstawowej,
  • poszczególne czynności są ze sobą tak ściśle związane, że ich rozdzielenie miałoby charakter sztuczny,
  • kiedy nie istnieje możliwość nabywania danego świadczenia od podmiotów zewnętrznych,
  • kiedy nie istnieje możliwość odrębnego fakturowania za daną czynność.

Sytuacja taka nie ma jednak miejsca w opisanym we wniosku zdarzeniu, gdzie możliwe jest wyodrębnienie poszczególnych usług. Jak podaje Strona czynności choć wykonywane w ramach jednej umowy mogą mieć różne warianty realizacyjne, tj. poszczególne czynności mogą być świadczone przez różne podmioty. Ponadto niektóre czynności same mogą być uznane za odrębną usługę - np. działania związane z przygotowaniem i/lub dystrybucją materiałów informacyjnych dla inwestorów. Wnioskodawca podaje, że czynności będą w całości wykonywane przez grupę kapitałową Wnioskodawcy („Grupa”), w drodze podziału zadań w ramach Grupy, na podstawie jednej umowy zawartej z klientem przez podmiot z Grupy (z reguły przez Wnioskodawcę). Wnioskodawca będzie posiadał całościową umowę, ale będzie wykonywał tylko niektóre z wykazanych wyżej czynności, zaś pozostałe podzlecał podmiotom trzecim, zachowując jednak kontrolę nad całym procesem i jego kluczowymi elementami. W innym wariancie Wnioskodawca będzie występował jako podwykonawca pomiotu trzeciego, który ma zawartą z klientem kompleksową umowę, wykonując tylko niektóre z powyższych czynności. Ponadto, za niekompleksowym charakterem usługi przemawia fakt, że w pewnych sytuacjach wynagrodzenie Wnioskodawcy z tytułu świadczenia usługi określane jest odrębnie dla poszczególnych komponentów tej usługi. Wskazane usługi mają charakter samoistny i mogą występować niezależnie. Ponadto, trudno określić w rozpatrywanej sprawie, które usługi stanowią świadczenie główne a które pomocnicze realizowane w celu lepszego wykonania usługi podstawowej. W omawianej sytuacji wszystkie świadczone usługi mają charakter równorzędny, zaś rezygnacja z niektórych czynności pozostaje bez wpływu na prawidłowe wykonanie innych usług.

Zatem w celu określenia czy poszczególne czynności wchodzące w skład opisanej Usługi korzystają ze zwolnienia konieczne jest jednostkowe ocenianie poszczególnych czynności pod kątem skorzystania ze zwolnienia.

Z treści art. 41 ust. 1 ustawy wynika, że stawka podatku wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.

Natomiast stosownie do treści art. 146a pkt 1 ww. ustawy, w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2016 r., z zastrzeżeniem art. 146f, stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%.

Ponadto ustawodawca przewidział obniżone stawki oraz zwolnienia od podatku dla dostaw niektórych towarów i świadczenia niektórych usług oraz określił warunki stosowania obniżonych stawek i zwolnień.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące walut, banknotów i monet używanych jako prawny środek płatniczy, z wyłączeniem banknotów i monet będących przedmiotami kolekcjonerskimi, za które uważa się monety ze złota, srebra lub innego metalu oraz banknoty, które nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy lub które mają wartość numizmatyczną.

Według art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy, zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 131, poz. 763), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Zgodnie z art. 43 ust. 13 ustawy, zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37-41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37-41.

Z kolei przepisu ust. 13 nie stosuje się do świadczenia usług stanowiących element usług pośrednictwa, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 37-41 (art. 43 ust. 14 ustawy).

W myśl przepisu art. 43 ust. 15 ustawy zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41 oraz w ust. 13, nie mają zastosowania do:

  1. czynności ściągania długów, w tym factoringu;
  2. usług doradztwa;
  3. usług w zakresie leasingu.

W świetle regulacji art. 43 ust. 16 ustawy zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 40a i 41, nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających:

  1. tytuł prawny do towarów;
  2. tytuł własności nieruchomości,
  3. prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;
  4. udziały i inne tytułu prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części:
  5. prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.

Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, należy interpretować ściśle, zważywszy, że zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek VAT pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika.

I tak, art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT, na który powołuje się Wnioskodawca, zwalnia z podatku VAT transakcje dotyczące monet ze złota, srebra lub innego metalu oraz banknotów, z wyłączeniem dwóch przypadków, tj., gdy monety te nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy lub gdy monety mają wartość numizmatyczną.

Niemniej jednak, należy stwierdzić, że istota usług świadczonych przez Wnioskodawcę, który określa je jako kompleksowe usługi wprowadzenia instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub przeprowadzenia ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej, nie odpowiada zakresowi usług wskazanych w tym przepisie. Z wniosku nie wynika, aby Wnioskodawca dokonywał transakcji dotyczących monet ze złota, srebra lub innego metalu oraz banknotów.

Stąd też świadczona przez niego usługa będąca przedmiotem wniosku nie korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy.

Ustawodawca, zakreślając ramy przedmiotowe art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy odwołał się do definicji zawartych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Według art. 2 ust. 1 tej ustawy, instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są:

  1. papiery wartościowe;
  2. niebędące papierami wartościowymi:
    1. tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania,
    2. instrumenty rynku pieniężnego,
    3. opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne,
    4. opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron,
    5. opcje, kontrakty terminowe, swapy oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez dostawę, pod warunkiem, że są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu,
    6. niedopuszczone do obrotu na rynku regulowanym ani w alternatywnym systemie obrotu opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar, które mogą być wykonane przez dostawę, które nie są przeznaczone do celów handlowych i wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych,
    7. instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego,
    8. kontrakty na różnicę,
    9. opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward dotyczące stóp procentowych oraz inne instrumenty pochodne odnoszące się do zmian klimatycznych, stawek frachtowych, uprawnień do emisji oraz stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne albo mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron, a także wszelkiego rodzaju inne instrumenty pochodne odnoszące się do aktywów, praw, zobowiązań, indeksów oraz innych wskaźników, które wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych.

W art. 3 pkt 1 ww. ustawy wskazano, że przez papiery wartościowe rozumie się:

  1. akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego,
  2. inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego (prawa pochodne).

Z powyższego wynika zatem, że Spółka świadczyć będzie usługi, których przedmiotem będą instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Na podstawie powyższych rozważań stwierdzić należy, że usługa pomocnicza nie może realizować tego samego celu co usługa zasadnicza. Podstawową kwestią przy świadczeniach złożonych jest fakt, że dokonuje tego jeden podmiot.

W przedmiotowej sprawie mamy przede wszystkim do czynienia ze świadczeniem szeregu usług, z których część wykonywana jest przez Wnioskodawcę, a część przez inne podmioty. Potwierdza to, że wykonywane przez Zainteresowanego czynności mają charakter samoistny.

W dotychczasowej praktyce TSUE rozstrzygał różne problemy dotyczące usług pomocniczych względem finansowych. I tak wyrok z dnia 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-2/95, dotyczył duńskiego stowarzyszenia banków Sparekassernes Datacenter (SDC). Podmiot ten świadczył usługi dla swych członków (banków), jak również na rzecz niektórych klientów. Dotyczyły one głównie przetwarzania danych, związanych z transferami, papierami wartościowymi czy kredytami. Była to zatem obsługa administracyjna członków SDC (zrzeszonych banków), ale złożona z kilku elementów. Stowarzyszenie banków nie było jednak związane żadną umową bezpośrednio z klientem banku, a dokumenty sporządzane przez SDC dostarczano klientom w imieniu banku (nie pojawiała się w nich nawet nazwa stowarzyszenia).

Trybunał analizując zakres zwolnienia, wskazał, że:

  • zwolnienia do usług finansowych nie są zawężone dla banku czy innej instytucji finansowej,
  • brak bezpośredniej relacji zobowiązaniowej SDC z klientem banku nie stanowi przeszkody dla zastosowania zwolnienia, tym bardziej gdy z punktu widzenia końcowego odbiorcy usługa zdaje się być usługą wykonywaną przez bank, ponieważ tak jest odbierana,
  • wspomniany element „subiektywny”, czyli postrzeganie usługi przez klienta banku, odnosi się i do aspektu przedmiotowego – usługa jest składnikiem otrzymywanej usługi finansowej przez odbiorcę finalnego, a więc niejako współtworzy pewną całość,
  • niezbędność” danej dodatkowej czynności dla wykonania usługi zwolnionej nie przesądza jeszcze, że czynność dodatkowa będzie zwolniona, powinna ona bowiem spełniać funkcje typowe dla usługi finansowej (stąd np. udzielenie informacji finansowych bankom ze zwolnienia nie korzysta).

Oceniając konsekwencje wyroku, zauważa się, że TSUE konstruuje jednak wąski zakres zwolnienia usług pomocniczych do usług finansowych. Usługa pomocnicza może być bowiem zwolniona o tyle, o ile sama w dużym stopniu „staje się” usługą finansową, nie ograniczając się więc do czynności technicznej, ale prowadząc do przeniesienia środków finansowych i zmieniając sytuację prawną zainteresowanych podmiotów.

Odnosząc treść przytoczonych przepisów do opisu sprawy wskazać należy, że z uwagi na fakt, że świadczone przez Wnioskodawcę usługi mogą mieć charakter samoistny, nie polegają na wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, tj. czynności polegającej na wprowadzeniu instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub przeprowadzenia ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej, to w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy.

Ponadto, w świetle przytoczonych powyżej przepisów ustawy o VAT, zwolnione z opodatkowania tym podatkiem są m.in. usługi pośrednictwa, tj. zarówno usługi pośrednictwa w zakresie transakcji dotyczących walut, jak i instrumentów finansowych w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

W celu rozstrzygnięcia, co w świetle ww. przepisów prawa podatkowego należy rozumieć pod pojęciem „pośrednictwa”, warto odnieść się do wyroku w sprawie C-453/05, w której TSUE stwierdził, że: „pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową”.

Z kolei w sprawie C-235/00 TSUE wskazał, że znaczenia słowa „negocjacje”, w kontekście art. 13 część B lit. d pkt 5 VI Dyrektywy, odnosi się „do działalności pośrednika, który nie przyjmuje roli którejkolwiek ze stron umowy dotyczącej produktu finansowego oraz którego działalność polega na czymś innym, niż świadczenie usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów. Negocjacje stanowią usługę świadczoną na rzecz strony umowy oraz są wynagradzane przez nią, polegającą na jednoznacznie określonym akcie mediacji. Mogą one polegać m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywanie kontaktu z drugą stroną lub negocjowanie, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem negocjacji jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek własnego zaangażowania negocjatora określonego w warunkach umowy.

Z drugiej strony, nie stanowi negocjacji sytuacja, w której jedna ze stron powierza podwykonawcy część formalności administracyjnych związanych z umową, takich jak udzielanie informacji drugiej stronie oraz przyjmowanie i przetwarzanie wniosków, zapisów na papiery wartościowe, będące przedmiotem umowy. W takim przypadku, podwykonawca zajmuje tę samą pozycję, jak strona sprzedająca produkt finansowy i nie jest zatem pośrednictwem”.

Zatem, zgodnie z orzecznictwem TSUE, usługa pośrednictwa finansowego powinna stanowić:

  • usługę świadczoną na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie;
  • z punktu widzenia nabywcy usługi finansowej usługi świadczone przez pośrednika powinny stanowić element usługi finansowej;
  • celem jest dążenie do zawarcia umowy (przy czym, pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy);
  • usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być np. wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).

Należy wskazać, że świadczona usługa nie stanowi usługi pośrednictwa. Jak już wskazano świadczone usługi mają charakter wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z wprowadzaniem instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub przeprowadzenia ich sprzedaży.

Zatem Wnioskodawca słusznie wywodzi, że usługa świadczona przez niego nie jest nigdy usługą pośrednictwa w zakresie przechowywania i zarządzania instrumentami finansowymi i nie zawiera takich elementów.

Z analizy wyżej powołanego art. 43 ust. 13 ustawy, wynika, że zastosowanie zwolnienia z podatku możliwe jest także w odniesieniu do usług stanowiących element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37-41 pod warunkiem, że:

  • stanowią one odrębną całość
  • są właściwe oraz
  • niezbędne do świadczenia usługi zwolnionej.

Należy przy tym podkreślić, że aby dana czynność mogła skorzystać ze zwolnienia od podatku musi posiadać łącznie wszystkie cechy przewidziane w ww. przepisie cechy.

W tym miejscu należy przywołać wyrok TS UE z dnia 28 lipca 2011 r. w sprawie C-350/10. W którym stwierdzono, że (...) aby móc zakwalifikować świadczone usługi jako czynności zwolnione z opodatkowania w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 3 i 5 szóstej dyrektywy, powinny one tworzyć odrębną całość, która – jeśli ją oceniać globalnie- w konsekwencji wypełnia specyficzne i istotne funkcje usługi opisanej w tym przepisie. W odniesieniu do operacji dotyczących przelewów w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 3 szóstej dyrektywy świadczone usługi muszą skutkować przekazaniem środków pieniężnych oraz prowadzić do zmian prawnych i finansowych. Należy dokonać rozróżnienia między usługą zwolnioną w rozumieniu wspomnianej dyrektywy a dostarczaniem zwykłego świadczenia fizycznego lub technicznego, takiego jak udostępnianie bankowi systemu informatycznego (...)”.

Podobne stanowisko zostało przedstawione przez Trybunał w wyroku z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawie C-235/00 CSC Financial Services Ltd. W wyroku tym TSUE stwierdził, że „obrót papierami wartościowymi polega na działaniach zmieniających sytuację prawną i finansową między stronami i działania te są porównywalne do przypadków przeniesienia lub płatności. Dostawa zwykłej usługi technicznej lub administracyjnej, nie zmieniającej sytuacji prawnej lub finansowej nie wydaje się więc być objęta zwolnieniem ustalonym w art. 13 część B lit. d pkt 5 Szóstej dyrektywy (...) Wynika z tego więc, że usługi o charakterze administracyjnym nie zmieniające prawnej bądź finansowej pozycji stron nie są objęte zwolnieniem ustalonym w art. 13 część B lit. d pkt 5”.

Ponadto, w wyroku w sprawie C-2/95 Sparekassernes Datacenter (SDC) dotyczącym zwolnień przedmiotowych na gruncie wspólnego systemu VAT, TSUE wskazał cechy charakterystyczne usługi finansowej w kontekście ustalenia warunków stosowania zwolnienia dla konkretnych podtypów usług finansowych wymienionych w art. 13 (B) (D) pkt 3 i 5 VI Dyrektywy (obecnie art. 135 ust. 1 lit. d i lit. f Dyrektywy 2006/112/WE). W orzeczeniu tym, TSUE zaznaczył, że dla zastosowania zwolnienia istotne jest, aby usługa pomocnicza, z ogólnego punktu widzenia, stanowiła osobną całość, w rezultacie obejmując funkcje charakterystyczne dla usługi finansowej. Trybunał orzekł, że ani sposób wykonywania usług, ani charakter prawny usługodawcy, ani nawet brak bezpośredniej umowy podmiotu wykonującego usługi z ostatecznym odbiorcą nie wykluczają zastosowania zwolnień, o których mowa w art. 13 (B) (D) pkt 3 i 5 VI Dyrektywy, pod warunkiem, że usługi świadczone przez dany podmiot są przez klienta Banku postrzegane jako element otrzymanej usługi finansowej. Ponadto, aby świadczone usługi korzystały ze zwolnienia powinny stosownie do orzecznictwa TSUE dotyczyć specyficznych i istotnych elementów związanych z daną usługą finansową (udzielanie kredytów/pożyczek).

Uwzględniając wskazania określone w art. 43 ust. 13 ustawy o VAT oraz wnioski płynące z przytoczonego orzecznictwa TSUE należy uznać, że aby opisane czynności mogły zostać uznane za zwolnione, czynności te muszą stanowić element usługi finansowej, muszą mieć odrębny od tej usługi charakter, jak również muszą być niezbędne do wykonania usługi finansowej oraz dla niej właściwe – w znaczeniu: specyficzne (specyficzny – właściwy wyłącznie dla danej osoby, danego przedmiotu czy zjawiska). Co znaczy zatem, że usługa musi być właściwa. „Właściwe” w semantycznym znaczeniu oznacza tyle co zgodnie z jakąś normą, przepisami itp., charakterystyczne dla kogoś lub czegoś, mające najbardziej typowe, charakterystyczne cechy dla danego gatunku, grupy przedmiotów czy zjawisk; nie rzekome, nie fałszywie, prawdziwe, powołane prawnie do jakiś zadań, kompetentne (B. Dunaj, Popularny słownik języka polskiego, Warszawa 2000, s. 787). Połączenie użytego w art. 43 ust. 13 VAT słowa „właściwe” z usługami opisanymi w art. 43 ust. 1 pkt 41, prowadzi do wniosku, wedle którego z podanych wyżej znaczeń słowa „właściwe” istotne znaczenie dla dokonania prawidłowej wykładni przepisu art. 43 ust. 13 ustawy będą miały tylko niektóre z nich, a mianowicie słowa „charakterystyczny dla kogoś lub czegoś”, „stanowiący najważniejszą część czegoś”, „mający typowe cechy danego gatunku, grupy przedmiotów lub zjawisk”. Aby zatem uznać usługę za właściwą musi ona z ogólnego punktu widzenia stanowić odrębną całość, w rezultacie obejmując funkcje charakterystyczne dla usługi zwolnionej.

Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie ww. czynności nie można uznać za usługi właściwe, gdyż pomimo że stanowią, obok usługi finansowej, odrębną całość, nie obejmują one funkcji charakterystycznych dla tej usługi zwolnionej. Czynności te nie są również usługami niezbędnymi do świadczenia usługi której przedmiotem są instrumenty finansowe, gdyż mają na celu zapewnienie jedynie obsługi o charakterze techniczno-administracyjnym w stosunku do usługi polegającej na wprowadzeniu instrumentów finansowych do obrotu zorganizowanego i/lub przeprowadzenia ich sprzedaży w drodze oferty niepublicznej. Ponadto sam fakt, że jakiś element składowy jest niezbędny do dokonania transakcji zwolnionej od podatku, nie gwarantuje, że usługa, która ten element składowy zawiera, jest sama w sobie zwolniona od podatku.

Z uwagi na powyższe wskazać należy, że świadczone przez Zainteresowanego usługi nie korzystają ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 13 ustawy, na mocy którego zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37-41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37-41. Podkreślić należy, że poszczególne czynności wykonywane przez Zainteresowanego mają charakter samoistny jednakże nie stanowią usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy jest nieprawidłowe.

Końcowo, należy wskazać, że ustawa o VAT (ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, t.j. Dz. U. z 2011r., nr 177, poz. 1054 ze zm.) przewiduje opodatkowanie odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju (art. 5 ust. 1 pkt 1). Zatem obowiązek podatkowy w podatku VAT wiąże się w każdym przypadku z dostawą towaru bądź wykonaniem usługi. Zasadą jest ponadto, że to dostawca towaru lub świadczący usługę opodatkowuje swoje usługi w tym określa dla nich właściwą stawkę bądź zwolnienie z podatku VAT. Na Stronie nie może ciążyć obowiązek weryfikacji zwolnienia z podatku VAT, zastosowanego przez jego kontrahenta (np. dostawcę lub podwykonawcę). Usługobiorca nie może ponosić negatywnych konsekwencji związanych z niepoprawnym zastosowaniem zwolnienia lub stawki VAT przez kontrahentów.

Tym samym w tym zakresie Wnioskodawca zaprezentował prawidłowe stanowisko.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

W związku z tym, że niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie przedmiotu interpretacji przedstawionego w pytaniach nr 1, 2 i 5, w zakresie przedmiotu interpretacji przedstawionego w pytaniach nr 3 i 4 zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.

Dodatkowe interpretacje podatkowe i orzeczenia

© 2011-2016 Interpretacje.org
StrukturaWybrane zagadnieniaSerwis
Działy przedmiotowe
Komentarze podatkowe
Najnowsze interpretacje
Aport
Gmina
Koszty uzyskania przychodów
Najem
Nieruchomości
Obowiązek podatkowy
Odszkodowania
Pracownik
Prawo do odliczenia
Projekt
Przedsiębiorstwa
Przychód
Różnice kursowe
Sprzedaż
Stawki podatku
Świadczenie usług
Udział
Zwolnienia przedmiotowe
Aktualności
Informacje o serwisie
Kanały RSS
Reklama w serwisie
Serwis zawiera interpretacje podatkowe publikowane przez Ministerstwo Finansów, na które składają się: interpretacje indywidualne oraz interpretacje ogólne wydane na podstawie art. 14a oraz art. 14b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), jak również informacje o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego (interpretacje podatkowe wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 lipca 2007 r.), a także wybrane orzeczenia dotyczące problematyki podatkowej.