II FSK 1243/05 | Wyrok zwykłego składu NSA

Konstruowanie podstaw kasacyjnych odnoszących się do przepisów postępowania wymaga powołania odpowiednich przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Adresatem zarzutów kasacyjnych może być bowiem jedynie Sąd administracyjny pierwszej instancji działający w oparciu o wskazany wyżej akt prawny. Powołanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania cywilnego należy uznać za błędne.

II FSK 1243/05

wyrok zwykłego składu NSA
  1. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa)
  2. Wojewódzki Sąd Administracyjny
  3. akt prawny
  4. kodeks postępowania cywilnego
  5. podstawa kasacji
  6. podstawa skargi kasacyjnej
  1. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PPSA) -> Środki odwoławcze -> Skarga kasacyjna -> § 1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. § 2. Nieważność postępowania zachodzi: 1) jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany; 3) jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona; 4) jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy; 5) jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw; 6) jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie, w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Stefanii W. na decyzję Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 września 2002 r. utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 1 lipca 2002 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. Jak wskazano w uzasadnieniu, organy podatkowe zakwestionowały Skarżącej zarachowanie w koszty uzyskania przychodów kwoty 15.000 zł - z tytułu rent ustanowionych na mocy umów z dnia 10 czerwca 1997 r. na rzecz sióstr Skarżące – Kazimiery G. i Stanisławy G., zawartych na okres 18 miesięcy, tj. od 10 czerwca 1997 r. do 31 grudnia 1998 r. pod tytułem darmym, z których wynikające świadczenia za 1998 r. siostry Skarżącej otrzymały jednorazowo w dniu 15 grudnia 1998 r. Zdaniem Izby Skarbowej, wydatek poniesiony na podstawie umów z dnia 10 czerwca 1997 r. nie mógł zostać odliczony od dochodu w związku z naruszeniem art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 ze zm.) - dalej: u.p.d.o.f. Powołując się na instytucję umowy renty w rozumieniu art. 903 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) - dalej: k.c., Izba Skarbowa stwierdziła, że charakter zawartych przez Skarżącą umów wyklucza uznanie ich za umowy renty. W przekonaniu organu odwoławczego spełnione świadczenia nie miały cech periodyczności i nie kreowały trwałego zobowiązania do wypłaty okresowych świadczeń rentowych. Zgodnie z zapisami umów, z dniem 15 grudnia 1998 r. - czyli z dniem wypłaty sumy przewidzianej na 1998 r., świadczenie renty zostało spełnione. Izba Skarbowa uznała spełnione świadczenie za niepodlegającą odliczeniu od dochodu darowiznę dokonaną na rzecz osoby fizycznej. Zdaniem organów podatkowych ciężarem, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. nie jest dobrowolne przysporzenie kosztem swego majątku, mające cechy kalkulacji w celu obniżenia dochodu do opodatkowania.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach podzielił stanowisko organów podatkowych w sprawie i wyrokiem z dnia 18 lipca 2003 r., sygn. akt I SA/Ka 2740/02, oddalił skargę Stefanii W. na decyzję Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 września 2002 r. Od powyższego wyroku Skarżąca, powołując się na art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wniosła skargę kasacyjną żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 918/04, powołując się na art. 186 w związku z art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - dalej: u.p.p.s.a. stwierdził nieważność postępowania, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania przez Sąd I instancji.

Oddalając skargę Stefanii W. wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, iż organy podatkowe interpretując art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. nie naruszyły prawa, zaś dokonana przez nie ocena umów zawartych przez Stronę z siostrami jest uzasadniona. W świetle art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. warunkiem dopuszczalności odliczenia od dochodu kwot rent jest zgodność umowy renty z przepisami k.c. Orzekające w sprawie organy, oceniając pod tym kątem zawarte przez Skarżącą umowy, zasadnie zakwestionowały, zdaniem Sądu, okresowość ustanowionych nimi świadczeń. Skoro z analizowanych umów wynikało, że „świadczenie renty zostało spełnione” z dniem 15 grudnia 1997 r. i z dniem 15 grudnia 1998 r., a zatem każda z tych umów przewidywała dwa niezależne, wypłacane w całości jednorazowe świadczenia. Brak znamion okresowości świadczenia wykluczał uznanie umów z dnia 10 czerwca 1997 r. za umowy renty w rozumieniu art. 903 k.c. Sąd administracyjny nie zakwestionował możliwości zawierania umów renty na czas określony, podkreślił jednak, że w takiej sytuacji art. 903 k.c. także wymaga, by było to zobowiązanie do świadczeń okresowych. Z tych przyczyn Sąd uznał, że wydatek Skarżącej poniesiony na podstawie zawartych umów nie mógł być odliczony od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f.

Od powyższego wyroku Skarżąca wniosła skargę kasacyjną żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano:

  1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. w związku z art. 903 k.c. poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów w stosunku do skarżącej,
  2. naruszenie przepisów postępowania - art. 217 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) - dalej: k.p.c., polegające na pominięciu zgłoszonego na rozprawie przed Sądem dowodu, a jednocześnie okoliczności faktycznej, że Skarżąca od kilkunastu lat wspomagała finansowo będące w podeszłym wieku siostry i corocznie odliczała powyższy wydatek od swojego dochodu, co było wiadome organom podatkowym, a tym samym miało charakter trwałego ciężaru; art. 233 § 1 k.p.c. - polegające na całkowitym oparciu zaskarżonego wyroku na błędnym ustaleniu materiału dowodowego przez organ podatkowy I instancji, art. 328 § 2 k.p.c. - poprzez brak uzasadnienia przyczyn, dla których Sąd odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez stronę. Zdaniem Skarżącej, przyjęcie przez Sąd I instancji, iż brak okresowości świadczenia jest podstawą do odmowy uznania zawartych umów za umowy renty jest sprzeczne z orzecznictwem w zakresie stosowania art. 903 k.c. (wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2001 r., sygn. akt SA/Sz 863/2000; wyrok NSA z dnia 1 czerwca 1999 r., sygn. akt III SA 8258/98) oraz całokształtem okoliczności faktycznych wskazujących na długoletnie wspomaganie finansowe sióstr przez Skarżącą. Ponadto Sąd I instancji naruszył - w ocenie autora skargi kasacyjnej - powołane w niej przepisy, bowiem nie ustosunkował się do pozostałych zarzutów podnoszonych przez Skarżącą w skardze.

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie „u.p.p.s.a.”, Naczelny Sąd Administracyjny, poza przypadkami nieważności postępowania, jest związany granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że podniesione przez skarżącego zarzuty wyznaczają zakres sądowej kontroli legalności zaskarżonego wyroku. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do rozpatrywania sprawy wyłącznie w ramach sformułowanych przez stronę podstaw kasacyjnych. Jeżeli zatem skarżący wskaże konkretne przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego, które - jego zdaniem - zostały naruszone, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy nie doszło w danym przypadku do uchybienia innym przepisom. Niedopuszczalne jest również samodzielne precyzowanie, uściślanie lub korygowanie przez Sąd zarzutów kasacyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt GSK 10/04, pub/. Monitor Prawniczy 2004/9/392; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2004 r., sygn. akt FSK 102/04; niepubl.).

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że wniesiona skarga kasacyjna zawiera zarówno zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również zarzut naruszenia przepisów postępowania. W takiej sytuacji jako pierwszy rozpoznaniu podlega zarzut ostatnio wymieniony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, publ. ONSA i WSA 2005/6/120).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego twierdzenie skarżącej o naruszeniu art. 217, art. 233 § 1 oraz art. 328 § 2 ustawy Kodeks postępowania cywilnego jest nieuzasadnione. Podkreślić bowiem należy, iż konstruowanie podstaw kasacyjnych odnoszących się do przepisów postępowania wymaga powołania odpowiednich przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Adresatem zarzutów kasacyjnych może być bowiem jedynie Sąd administracyjny pierwszej instancji działający w oparciu o wskazany wyżej akt prawny. Powoływanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania cywilnego należy uznać za błędne. W myśl art. 106 § 3 i § 5 u.p.p.s.a., regulacje zawarte w Kodeksie postępowania cywilnego znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym wyłącznie w przypadku, gdy sąd administracyjny przeprowadza uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentów. Ze względu na fakt, iż postępowanie takie nie było prowadzone w niniejszej sprawie, nie mogło tym samym dojść do uchybienia jakimkolwiek przepisom procedury cywilnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1576/04, LEX nr 179078).

Wadliwe sformułowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania uniemożliwia rozpoznanie zarzutu naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 903 Kodeksu cywilnego. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż strona dąży w istocie do zakwestionowania stanowiska Sądu o braku przesłanki okresowości spornych umów nazwanych przez strony umowami renty. Skarżąca zmierza zatem do podważenia stanu faktycznego sprawy i jego oceny przyjętej w zaskarżonym wyroku. W doktrynie i orzecznictwie sądowym wielokrotnie wyjaśniano, iż próba zwalczania ustaleń faktycznych wymaga podniesienia zarzutu naruszenia prawa procesowego (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, str. 410, 458-459 i powołane tam orzecznictwo). Nieprawidłowa konstrukcja tej postaci zarzutu w rozpatrywanej skardze kasacyjnej powoduje, iż za wiążące należy uznać ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Sąd pierwszej instancji jednoznacznie stwierdził, iż umowy zawarte między skarżącą a jej siostrami w dniu 10 czerwca 1997 r. nie mogą być kwalifikowane jako umowy renty. Dotyczą, one bowiem wypłaty jednorazowego świadczenia w 1997 oraz 1998 roku i nie kreują, zobowiązania do spełnienia świadczeń okresowych. W tej sytuacji, z uwagi na brak skutecznego zakwestionowania stanu faktycznego nie jest możliwe dokonanie oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie 2 sentencji w myśl art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 2 u.p.p.s.a. wobec tożsamości rozpoznanej sprawy oraz sprawy oznaczonej sygnaturą II FSK 1244/05.

Dodatkowe interpretacje podatkowe i orzeczenia

Dokumenty dotyczące poruszonych zagadnień:

Wojewódzki Sąd Administracyjny
II FSK 372/05 | Wyrok zwykłego składu NSA

kodeks postępowania cywilnego
PP II 443/905/2005/PK | Decyzja w sprawie interpretacji prawa podatkowego

podstawa skargi kasacyjnej
I FSK 726/05 | Wyrok zwykłego składu NSA

Dokumenty powiązane lub podobne:

FSK 918/04 | Wyrok zwykłego składu NSA

© 2011-2018 Interpretacje.org
StrukturaWybrane zagadnieniaSerwis
Działy przedmiotowe
Komentarze podatkowe
Najnowsze interpretacje
Aport
Gmina
Koszty uzyskania przychodów
Najem
Nieruchomości
Obowiązek podatkowy
Odszkodowania
Pracownik
Prawo do odliczenia
Projekt
Przedsiębiorstwa
Przychód
Różnice kursowe
Sprzedaż
Stawki podatku
Świadczenie usług
Udział
Zwolnienia przedmiotowe
Aktualności
Informacje o serwisie
Kanały RSS
Reklama w serwisie
Serwis zawiera interpretacje podatkowe publikowane przez Ministerstwo Finansów, na które składają się: interpretacje indywidualne oraz interpretacje ogólne wydane na podstawie art. 14a oraz art. 14b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), jak również informacje o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego (interpretacje podatkowe wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 lipca 2007 r.), a także wybrane orzeczenia dotyczące problematyki podatkowej.